Annie Cordytunnel

Status : Beëindigd

1 – Feiten en cijfers

Publiek-private samenwerking

Opdrachtgever

Brussel Mobiliteit

Uitvoerder

Consortium CIRCUL 2020 bestaande uit de internationaal gerenommeerde bedrijven Besix, Jan De Nul Group en Equans en hun partner Denys. Dit consortium staat ook 25 jaar in voor het onderhoud van de tunnel.

Langste wegtunnel van het land

Met 2.600 meter is de Annie Cordy-tunnel de langste wegtunnel van België. Hij werd aangelegd in 1986. Dagelijks rijden er 60.000 voertuigen door. Dankzij de renovatie voldoet de tunnel vandaag aan de strengste kwaliteits- en veiligheidsnormen.

De renovatie in een notendop

  • Het asbest werd verwijderd.
  • De ruwbouw werd hersteld.
  • De waterdichting werd vernieuwd.
  • De rijweg en omgeving werden heraangelegd.
  • Er werden technische lokalen en nooduitgangen gebouwd en ingericht.
  • Alle technische apparaten en installaties werden vervangen, waaronder 800 kilometer kabels, ventilatie-, communicatie- en bewakingsinstallaties, net als de verlichting.
  • Om een lange levensduur van de tunnelstructuur te verzekeren werd 24.000 m² kathodische bescherming aangebracht.
  • De gloednieuwe binnenwanden werden gedecoreerd met een kunstwerk.

2 - Uitdagingen

Omgeving

Het tunneltraject loopt:

  • boven een metrolijn
  • onder het kanaal Brussel–Charleroi
  • onder het (gedeeltelijk) beschermde Elisabethpark
  • langsheen tal van ondergrondse leidingen
  • door dichtbevolkt gebied

Mobiliteitsvoorwaarden

Om de tunnel maximaal open te houden tijdens de renovatie:

  • was er alleen een volledige sluiting in de zomermaanden juli en augustus; elk etmaal waren toen ongeveer 400 personen aan het werk
  • werd daarnaast alleen gewerkt tussen 22.00 en 6.00 uur; elke nacht waren er gemiddeld 180 personen aan het werk

3 – Plafond en wegdek

Plafondwerken

  • Een hogedrukreiniging was nodig om een grondige controle van de bewapening mogelijk te maken.
  • De herstelling gebeurde volgens de controleresultaten.
  • Om de tunnel te beschermen tegen infiltratie vanuit aanliggende ruimtes werd een waterdichtingslaag aangebracht.
  • De dakplaat werd beschermd tegen o.a. brand met een vals hangend plafond dat bestaat uit platen die bestand zijn tegen temperaturen tot 1.200 °C.

Vernieuwing wegdek

  • Totale oppervlakte: 48.000 m² (ongeveer 7 voetbalvelden)
  • Na het verwijderen van het oude wegdek werd een drainagelaag in gevezeld open steenasfalt (GOSA) aangelegd. Vervolgens werden de boordstenen van de stoepen geplaatst, waarna 3 lagen bitumineuze wegbekleding met een totale dikte van 27 cm werd aangebracht.

4 – Wanden en kunstwerk

Vernieuwing wanden

  • De wanden vormen het skelet van de tunnel en moeten alle lasten dragen. Daarom werden de gemetselde muren van de centrale scheidingswand vervangen door muren in gewapend beton.
  • Op het beton werd een moderne wandbekleding gefixeerd met aluminium profielen.

Aanbrengen kunstwerk

De tunnelwanden werden verder verfraaid met het kunstwerk ‘Stand Up’ van Charlotte Beaudry. Twee fresco’s met silhouetten van een dertigtal jonge vrouwen stellen de plaats van de vrouw in de openbare ruimte in vraag. Radiance zorgde voor een sfeerverlichting die het artistieke concept kracht bijzet.

5 – Nooduitgangen en technische lokalen

18 nooduitgangen

  • Er werden 18 nieuwe nooduitgangen gecreëerd waarvan er 12 volledig nieuw werden gebouwd.
  • De nieuwbouwnooduitgangen werden aangelegd via putten met paalwanden, op bepaalde plaatsen tot 19 meter diep. Daarna werden de verschillende onderdelen (voorzetwanden, bordessen, muren, vloeren …) ter plaatse geconstrueerd.
  • Via horizontale ondergrondse galerijen konden afgelegen nooduitgangen met de tunnel verbonden worden.
  • Voor een deel van de werken (uitgraven, tijdelijk stutten, betonneren …) moesten gespecialiseerde duikers ingezet worden omdat ze onder de grondwaterspiegel uitgevoerd moesten worden.

9 technische lokalen

  • Er zijn 9 technische lokalen gecreëerd, waarvan er 5 werden gerenoveerd en 4 nieuw gebouwd.
  • In de technische lokalen bevinden zich de elektriciteitskasten voor de sturing van de uitrusting van de tunnel (verlichting, signalisatie …).
  • Deze lokalen bieden ook onderdak aan de extractoren die bij brand de rook afvoeren via roosters op de Leopold II-laan.

6 – Ventilatie

Betere luchtkwaliteit

Dankzij de ventilatie kan de luchtkwaliteit gehandhaafd worden door de schadelijke stoffen te verdunnen. Het ventilatiesysteem zorgt ook voor rookafvoer in geval van brand en maakt evacuatie mogelijk door de rookverspreiding op grondniveau te vertragen.

Versnellers en extractoren

In de tunnel wordt een longitudinaal ventilatiesysteem toegepast met twee soorten ventilatoren die samenwerken.

  • Versnellers versnellen de longitudinale luchtstroom om de vervuilende stoffen in de tunnel te verdunnen en eventuele rook in de hoogte te houden. Ze bevinden zich tegen het plafond van de tunnel en zijn duidelijk zichtbaar. De krachtigste versneller is 5 meter lang, heeft een diameter van 1,60 meter en weegt 1 ton. Bij vol vermogen halen ze een stuwkracht van 2.250 newton.
  • Extractoren vormen een aanvulling op de versnellers en zuigen rook af via roosters die zich op regelmatige afstand van elkaar in de tunnel bevinden. Ze kunnen een diameter tot 2,50 meter hebben en alleen al de motor weegt 1,5 ton (vergelijkbaar met een gemiddelde personenwagen). Daarom worden ze op de grond geplaatst, in de technische lokalen van de tunnel.

De zuigkracht van de extractoren kan oplopen tot 100 m³ rook per seconde en kan zelfs de grootste brand aan, ook die van een zware vrachtwagen. Aan deze kracht valt niet te weerstaan en de temperatuur van de aangezogen rook kan oplopen tot 400°C. Omdat dit dramatische gevolgen kan hebben is de toegang tot deze lokalen ten strengste verboden.

 7 – Elektriciteit en verlichting

Vernieuwing elektriciteit

  • Twee gescheiden hoogspanningskabels (11 kV), die vertrekken vanuit een hoogspanningspost van Sibelga/Elia, verzekeren onafgebroken elektriciteitsaanvoer.
  • Elke kabel – 17 km in totaal – bevindt zich in een andere koker zodat bij problemen in een van beide tunnelkokers de andere voeding het kan overnemen.
  • Alle elektriciteitsleidingen worden opgevolgd door meetcentrales die in real time aangeven hoeveel verbruikt wordt.
  • In elk technisch lokaal staan ten minste 2 transformatoren die de algemene laagspanningsborden voeden (400V of 690V). Ze schakelen automatisch, zonder tussenkomst van een technicus, wanneer de elektrische voeding van een hoogspanningspost wegvalt.

Energiezuinige ledverlichting

  • Door alleen ledverlichting te plaatsen bedraagt het energieverbruik slechts 1/10 van de vroegere verlichting.
  • De kracht van de verlichting varieert aan de in- en uitritten volgens het buitenlicht zodat de overgang voor de weggebruikers comfortabel aanvoelt.
  • De ledverlichting biedt de mogelijkheid om bepaalde elementen zoals de fresco’s op de zijwanden of de noodnissen te accentueren. Leds bieden ook scenografische mogelijkheden omdat de kleur van de verlichting aangepast kan worden.

8 – Communicatienetwerk

Glasvezelnetwerk voor sturing op afstand

  • De tunnel wordt vanop afstand bediend vanuit het Brusselse mobiliteitscentrum Mobiris.
  • Operatoren controleren de dagelijkse verkeersstroom van 65.000 voertuigen in real time.
  • De tunnel is uitgerust om vanop afstand aangestuurd te worden (camera’s, verkeerslichten, sensoren voor buitenmaatse voertuigen …)
  • Dankzij een duizendtal intelligente apparaten en een glasvezelnetwerk in de tunnel, de technische ruimten en de nooduitgangen kunnen de gegevens tegen lichtsnelheid doorgestuurd worden naar de operatoren.
  • Elk apparaat is aangesloten op een communicatienetwerk in de tunnel dat geïntegreerd is in het netwerk dat alle tunnels van de stad omvat.

Nieuwe geluidsinstallatie

  • Via de geluidsinstallatie kunnen bij een incident vooraf opgenomen audioboodschappen uitgezonden worden.
  • Dankzij de geluidsinstallatie kan ook vanop afstand gecommuniceerd worden met personen die zich in een nooduitgang bevinden.
  • De geluidsinstallatie wordt volledig vanop afstand bediend en bestaat uit:

- 33 krachtige sirenes om een alarmsignaal te kunnen uitzenden
- 30 geluidsbakens voor het uitzenden van vooraf opgenomen audioboodschappen om de evacuatie te vereenvoudigen
- 71 luidsprekers verspreid over alle nooduitgangen om de gebruikers langs de evacuatieroute te leiden

9 – Radiotransmissie

Stralingskabel doorheen hele tunnel

  • Radiotransmissie gebeurt via een stralingskabel die over de hele tunnellengte en in de nooduitgangen langs de kabelgoten bevestigd is. De radiosignalen worden verwerkt en versterkt in verschillende kasten.
  • Dankzij de radiotransmissie is communicatie van en met de hulpdiensten mogelijk en worden FM- en DAB+-signalen zonder onderbreking uitgezonden in de hele tunnel.
  • Radiotransmissie maakt het mogelijk om bij grote incidenten via de FM- en DAB+-band berichten uit te zenden.

10 – Tunnelsluiting en hoogtebeperking

Tunnelsluiting bij incidenten en onderhoud

Bij incidenten (brand, ongeval …) moet de tunnel afgesloten worden om de veiligheid van de weggebruikers te garanderen. Dit is ook het geval bij (nachtelijke) onderhoudswerkzaamheden, maar dan om de veiligheid van de arbeiders garanderen.

  • Aan elke inrit staan verkeerslichten en een klassieke slagboom die verticaal opent en sluit.
  • Aan de tussenliggende uitritten staan draaibare slagbomen die horizontaal openen en sluiten. Zo’n draaibare slagboom kan ofwel een uitrit afsluiten, ofwel de weggebruikers dwingen de tunnel te verlaten langs die uitrit.
  • Zogenaamde kruis-pijlbakken met groene pijlen en rode kruisen informeren de weggebruikers welke rijstroken beschikbaar zijn.

Waarschuwing bij voertuigen > 3,5 m

Heel wat apparatuur in de tunnel is geïnstalleerd tegen het plafond en moet dus beschermd worden tegen te hoge voertuigen (> 3,5 m). Dat gebeurt op verschillende manieren:

  • een portaal met een fysieke hoogtebeperking
  • een metalen staaf
  • flexibele, reflecterende rood-witte spatlappen om de aandacht te trekken
  • optische detectoren die de bestuurder van een buitenmaats voertuig waarschuwen via het digitaal informatiebord aan de tunnelinrit

11 – Onderhoud

Nieuwe technologieën voor geavanceerd onderhoud

Er werd gekozen voor geavanceerde, hoogwaardige technologieën om de komende decennia een optimaal onderhoud te garanderen.

  • Tijdens het renovatieproces werden 3D-scanners en 360°-camera’s gebruikt om nauwkeurige digitale modellen te ontwerpen van de infrastructuur.
  • Dankzij de fotogrammetrische opname van alle betonplaten en de daaruit resulterende orthomozaïek, beschikken de onderhoudsteams over een tot op de centimeter nauwkeurig beeld met geolocatiegegevens.

12 – Nieuwe naam

Leopold II-tunnel wordt Annie Cordy-tunnel

Om vrouwen zichtbaarder te maken in de openbare ruimte, kiest het Brussels Gewest ervoor om meer straten, pleinen en tunnels naar vrouwen te vernoemen. Na een raadpleging van de bevolking, viel de keuze voor de nieuwe naam van de langste tunnel van het land op Annie Cordy.

Chronologie

September 2020: oproep om suggesties in te sturen; in totaal werden 12.807 inzendingen ontvangen
Winter 2020 – 2021: comité van experten selecteert een shortlist van 15 namen
Februari 2021: de shortlist wordt ter stemming voorgelegd aan de bevolking; in totaal brengen 30.715 mensen hun stem uit
Maart 2021: Annie Cordy krijgt een ruime voorkeur met 6.940 of 22,59% van de stemmen


 

 

 

Algemene info

Gemeenten

  • Stad Brussel
  • Sint-Jans-Molenbeek
  • Koekelberg
  • Ganshoren

Bouwheer

Brussel Mobiliteit

Sint-Lazarusplein 2
1035 Brussel
0800 94 001

Traject

Naam Datum Meer info
Aanvraag stedenbouwkundige vergunning 1/12/2016
Uitreiking stedenbouwkundige vergunning 13/7/2017 vergunning_leopold_ii.pdf
Infovergaderingen buurtbewoners april 2018 2018-04-23_renovation_leopold_ii-presentation_riverains_def_aangepast.pdf
Alle projecten